Feb 08 2008
Muhammed Esat Eroğlu’nun Yedi İklim Deneyimi
Biraz farklı da olsa benzer sayılabilecek bir deneyime, modern ÅŸiirin kurucularından, Charles Baudelaire’in yaÅŸamında rastlıyoruz. “Ticari yazının atılımının Hachette, Levy veya Larousse gibi kimi büyük yayınevlerine servetler kazandırdığı dönemde” diyor, Pierre Bourdieu; “Baudelaire’in Les Fleures du Mal için küçük bir yayıncı olan ve öncü kafelere girip çıkan Poulet-Malassis’i seçtiÄŸi bilinmektedir: Daha geniÅŸ parasal olanakları ve yapıtın fazla dile düÅŸmesinden korktuÄŸu için Michel Levy’nin kendisine önerdiÄŸi çok daha geniÅŸ bir dağıtım olanağını geri çevirerek, daha küçük ama genç ÅŸiirin yanında savaÅŸ veren bir yayıncıyla sözleÅŸme yapmıştır”(4). Bourdieu, “bağımsızlık siyasası” tabiriyle yorumluyor Baudelaire’in bu tavrını ve tercihini. Erken gelecek bir ün ve dolayısıyla parayı, sermayedar ve popülaritenin kendisine egemen olacağı düÅŸüncesiyle reddetmiÅŸtir, Baudelaire. Bu ret ediÅŸ, kiÅŸilik ile ilgili olduÄŸu kadar, ideolojiktir de. Özgün bir kiÅŸi, özgün bir sanatçı olan Baudelaire’in varlıklıları ret, maddi olanakları bakımından üçüncü sınıf bir yayıncıyı tercih etmesi ile Muhammed Esat’ın “malul” yani yayımladığı ÅŸiir bakımından sorunlu olduÄŸu eleÅŸtirmenler tarafından ilan edilen bir derginin (Yedi Ä°klim) tercihe deÄŸer bulup, halde ve gelecekte ümit vaat edeceÄŸi düÅŸünülen dergileri reddi arasında koÅŸutluk kurulabileceÄŸi açıktır. Buradan, Yedi Ä°klim’in içinde bulunduÄŸu durum nedeniyle ÅŸairi denetleme, yönlendirme gibi etkilerinin olamayacağı, dolayısıyla ÅŸairin her bakımdan kendine münhasır “siyasası”nı sürdürüp “bağımsız” davranabileceÄŸi yorumunu yapabiliriz. Yani, ÅŸairin aradığı “bağımsızlık” ve “düzensizlik gereksinimi”nden baÅŸkası deÄŸildir. Bunları da ideolojik tercihlerine ters düÅŸmeyen Yedi Ä°klim’de bulduÄŸu, Yedi Ä°klim’in bu tür bir “motivasyon”u amaçlamasa da içinde bulunduÄŸu açmazlar nedeni ile saÄŸladığı, pekâlâ, söylenilebilir.
Muhammed Esat’ın kiÅŸiliÄŸinin pek çok faktörden ama bilhassa ÅŸiir ile doÄŸaldır ki, öÄŸrenimini yaptığı psikolojiden mütekâsif etkiler barındırabileceÄŸi kabul edilmelidir. Psikoloji eÄŸitimi zaten, yukarıda kısaca ifade etmeye çalıştığım hususu bilmese bile, bu tür örneklere vakıf olama ihtimalini güçlendirmektedir. Dolayısıyla Muhammed Esat’ın Yedi Ä°klim deneyimi beÄŸenilmenin, tanınıp, ÅŸöhreti yakalamanın bir vasatı olamaz. Nitekim orada bulunduÄŸu zamanlarda üst üste ÅŸiirler yazdı ve yayımladı. Çok sayıda kitap okudu. Özgün kiÅŸilik, karmaşık psikodinamikler, bağımsızlık siyasası gibi kavramsallaÅŸtırmalar, Yedi Ä°klim deneyimi baÄŸlamında, kiÅŸiliÄŸine büyük oranda uygun düÅŸtüÄŸüne göre, Muhammed Esat’ın önemli iÅŸler baÅŸarabileceÄŸini erken ölümünün engellediÄŸini söylemek abartılı bir öngörü olmaz sanırım. Ne çare ki otuzuna gelmeden fâniler arasına geçen ÅŸairin, geliÅŸim olanağını bulamamış iÅŸleri hakkında “öngörü” sözcüÄŸünden yararlanama yoluna gitmek de gerçeÄŸi deÄŸiÅŸtirecek deÄŸil(!).
Ä°hsan Deniz, Ali Günvar’dan ilk kez ismini öÄŸrendiÄŸi Muhammed Esat için kısacık bir yorum yapmıştı. Bu yorum, onun, basamakları ağır ama emin adımlarla çıktığının kanıtı gibidir. “Ali Günvar’ın kendi ifadesiyle ‘on kadar çok yetenekli’ isim arasında imzasını saydığı ve bana “okuyor musun?” diye sorduÄŸu Muhammed EroÄŸlu var” diye baÅŸladığı sözlerini bakın nasıl tamamlıyor, Ä°hsan Deniz: “Muhammed’i tanımıyorum; nedense ÅŸiiri dikkatimi çekmemiÅŸ, olabilir… Ancak, kendisi Ali’nin favorisi olduÄŸuna ve “Ölün çünkü hayat duvarınıza iÅŸer” ÅŸeklindeki veciz mısralara imza attığına göre, mutlaka “iyi bir ÅŸair” olacaktır! Bakın buna inanırım iÅŸte!…”(5)
—
Kaynakça:
1.Yedi Ä°klim, Åžiir, Ali Günvar; Deniz, Ä°hsan; Yeni Åžafak, 20.05.2002.
2. Edebiyatta Ä°slami Çizgiler; Kitap-lık Dergisi, Mayıs-Haziran 2002; sayı 53.
3. Psikanalitik Edebiyat Kuramı; Cebeci, Oğuz; İthaki Yayınları.
4. Sanatın Kuralları; Bourdieu, Pierre; Yapı Kredi Yayınları.
5. Kime Neye İnanacağız?; Deniz, İhsan; Yeni Şafak, 27.05.2002.
Pages: 1 2